Nieuws & Reviews

Begeleiding in plaats van leiding 

Geplaatst op Categorieën Nieuws

 

‘Ik leg geen keuzes op, ik voeg keuzes toe’

Wanneer een dierbare komt te overlijden, komt er veel op de nabestaanden af. Er moet een uitvaart geregeld worden, vrienden en kennissen verwittigd, bloemen besteld, en ondertussen is er veel verdriet, ongeloof en andere hoogoplopende emoties. Peggy de With van Philia Uitvaartbegeleiding coacht nabestaanden door deze lastige periode, met een aantal bijzondere en zeer waardevolle kwaliteiten.

In een moeilijke, onzekere en verdrietige tijd, is het hebben van een rots in de branding zeer welkom. Deze houvast biedt Philia Uitvaartbegeleiding, met kennis en kunde en met inlevingsvermogen en geduld. ‘Er is wat mij betreft een groot verschil tussen het zijn van een uitvaartleider, de persoon die de uitvaart verzorgt, en een uitvaartbegeleider. Als uitvaartbegeleider treed ik op de voorgrond als dat gewenst is en vul ik de gaten op waar nodig. Een uitvaartbegeleider informeert over de keuzes en vertelt niet “hoe het moet of hoort”. Bij goede begeleiding gaat het altijd om de ander en worden eigen overtuigingen en vooroordelen achterwege gelaten. Het gaat immers om wat nabestaanden nodig hebben. ‘De mate waarin ik leiding neem is uiteindelijk aan de familie.’

Eigen inbreng

De mate van begeleiding wordt bepaald door de wensen en behoeftes van de nabestaanden. Een kernbegrip van Philia Uitvaartbegeleiding is het zelf doen. ‘Ik vind het belangrijk dat nabestaanden zoveel mogelijk betrokken worden bij het vormgeven van de uitvaart. Uiteindelijk gaat het erom dat nabestaanden, ondanks al het verdriet, met een goed gevoel terug kunnen kijken op een periode van afscheid nemen.’

Natuurlijk is de hoeveelheid “zelf doen” ook afhankelijk van de omstandigheden waarin de uitvaart geregeld wordt. ‘Wanneer iemand terminaal is geweest, heeft de familie vaak al over de uitvaartwensen gesproken. Ondanks het verdriet is er veelal berusting bij het afscheid nemen. Wanneer iemand daarentegen uit het leven wordt weggerukt, blijven nabestaanden vooral achter met verwarring en vragen. Dan verloopt het vormgeven van het afscheid compleet anders. En zal van het “zelf doen” minder sprake zijn.

Keuzes toevoegen in plaats van nemen

‘Wanneer ik binnen kom, pas ik me aan aan het reilen en zeilen van de familie. Het liefst kom ik binnen en zet ik mijn tas op de gang. Dat heeft als reden dat wanneer ik meteen mijn map zou presenteren, ik letterlijk de ruimte inneem en de ander uit zijn gewone doen en laten haal. Met als gevolg dat nabestaanden zich meer afhankelijk zullen opstellen en mij ervaren als een leider. Juist de creatieve inbreng zonder vastgestelde kaders is bij het maken van de juiste keuzes erg belangrijk. Daar ga ik naar opzoek.’

Een goed voorbeeld van deze aanmoediging om zelf keuzes te nemen is de rouwkaart. ‘Ik leg geen keuzes op, ik voeg keuzes toe. Wanneer ik een kaartenboek met allerlei afbeeldingen zou presenteren, dan zit er altijd wel eentje tussen die bij de overledene past. Is dat dan een persoonlijke boodschap? Nee. Veel liever presenteer ik een lege kaart, ik laat de formaten zien, de praktische grenzen. Samen met de nabestaanden ga ik op zoek naar de verdere invulling van de op maat gemaakte rouwkaart.’

‘Zodra ik iets aanreik, heb ik het creatieve vermogen al een heel eind weggehaald. Ik probeer zo min mogelijk keuzes in de mond te leggen. Op een gegeven moment komen er vanzelf wel leuke ideeën. Niet altijd even haalbaar, maar door de juiste vragen te stellen en suggesties te leveren, buig ik deze ideeën om naar mogelijkheden. Uiteindelijk zit er altijd een bruikbaar concept bij. Het liefste laat ik de familie zelf het gouden ei leggen.’

Creatieve vrijheid is niet voor iedereen

Het aanspreken van een vrij en creatief denkvermogen is niet voor iedereen. ‘Ik merk het heus wel als mensen op me leunen en ontzorgd willen worden.’ Sommige mensen willen gewoon een kaart uitzoeken, ze willen geleid worden. Maar het is de taak van Philia Uitvaartbegeleiding om te zorgen dat de leiding niet te snel wordt gepakt. ‘Veel mensen denken dat ze niet weten wat ze willen, of ze denken vooral dingen te weten die ze absoluut niet willen. Maar later blijkt dan dat dit onterecht was en dat ze bepaalde keuzes graag zouden willen terugdraaien. Dan is het vaak te laat. Mijn taak is om aan de voorkant veel vast te leggen, uit te vinden waarom nabestaanden spreken over wat zij allemaal niet willen en vanuit welke emoties dat gebeurt.’

Een luisterend oor

Wat Philia Uitvaartbegeleiding bijzonder maakt is het vermogen om haarfijn tussen de regels door te lezen en te luisteren naar wat er juist niet gezegd wordt. ‘Ik hoor heel vaak dat ik eindeloos veel geduld heb. Ik heb als uitvaartbegeleider een actieve rol, maar ik luister en ik ben vooral erg aan het scannen wat er niet verteld wordt. Juist dat is voor mij van belang om te weten. Als nabestaanden spreken over wat zij allemaal niet willen, dan probeer ik eruit te halen waarom dat zo is. Vaak zijn deze keuzes ontstaan uit gedachten die een onrealistisch beeld schetsen of vanuit eerdere (onprettige) ervaringen.’ Juist dan is het belangrijk om het gesprek aan te gaan om deze angstgedachten beter leren begrijpen waarna het mogelijk wordt om een passend alternatief te vinden. Door iemand in zijn waarde te laten en ruimte te geven aan alle emoties die er zijn, ontstaat vertrouwen.’

Coachen van de nabestaanden

De eigenschap om goed te luisteren, actief mee te denken wanneer nodig, en passief te blijven wanneer mogelijk is wat de aanpak van Philia Uitvaartbegeleiding uniek maakt.  ‘In veel gevallen ben ik veel meer een nabestaandencoach dan een uitvaartverzorger. Een waardig afscheid, daar werken we zeker naar toe, maar ik ben in de voorbereidingen vooral bezig met de mensen die er nog zijn. Ik coach de nabestaanden en sleep ze door deze moeilijke periode heen, soms letterlijk.’

De mate van coaching heeft ook te maken met de manier waarop de dood intrede heeft gedaan. Helaas heeft niet iedereen veel tijd om aan het idee te kunnen wennen. Wanneer iemand uit het leven is gerukt, is dat een heel andere situatie dan wanneer iemand een respectabele leeftijd heeft bereikt of terminaal was. ‘Bij plotseling overlijden zijn de nabestaanden vaak echt in de war. Dan ben ik een volle week aan het kijken waar ik een gaatje kan vinden om de nodige organisatorische vragen te stellen. Begraven of cremeren?’

Over Philia

Philia is het Griekse woord voor vriendschap. ‘In mijn werkwijze ben ik een tijdelijke vriend van de familie, een schouder om op te leunen. Zoals in vriendschap; is mijn doel te zorgen dat het de ander goed gaat.’ In het beeldmerk van Philia Uitvaartbegeleiding wordt een kamperfoelieblad gebruikt. Deze klimplant staat symbool voor betrouwbaarheid, toewijding en verbondenheid. Deze kernwaarden vind je terug in de begeleiding. 

Deel dit bericht