Nieuws & Reviews

Transformatie van mens naar voorwerp

Geplaatst op Categorieën Nieuws

15-10-2019

Over de transformatie van levend naar dood

Daar sta ik dan, bij de voordeur van het afgesproken adres. De deurbel heb ik net ingedrukt en ik voel de gezonde spanning al in me opkomen. Deze spanning houdt me scherp en nieuwsgierig. Ik ben benieuwd naar de gewoontes en gebruiken van de familie waarbij ik binnen zal komen.

Eenmaal binnen begint meteen de begeleiding. Het kennismaken is uniek en loopt iedere keer weer anders, dat vind ik dan ook zo leuk aan dit werk. Wat voor de ene familie heel gewoon lijkt, is voor de ander juist heel bijzonder. Toch hebben alle families waarbij ik binnenstap één ding met elkaar gemeen: ze hebben afscheid moeten nemen van een dierbaar persoon. Een persoon die kort voor mijn komst nog leefde.

Ik luister naar de verhalen uit het unieke leven van de persoon die er niet meer is. Het zijn vaak verhalen met zowel de grappige anekdotes als de scherpe randjes. Samen met de familie ga ik op zoek naar de rode draad uit het unieke leven van de overledene, want bij een uitvaart wordt een mens pas compleet wanneer er verschillende kanten en perspectieven voorbij komen. Was het vroeger gebruikelijk om niets dan goeds over de doden te spreken, is de moderne uitvaart steeds vaker een realistische afspiegeling van het leven.

Gelukkig hebben de oude gebruiken plaats gemaakt voor een persoonlijkere benadering. Zo heeft ook de zogenoemde zwarte kraai met hoge hoed plaats moeten maken voor een invoelende en meelevende uitvaartbegeleidster. De koude en kille aankleding van het uitvaartcentrum is bovendien ingeruild voor een warme en sfeervolle huiskamerinrichting. En de plakjes droge cake hebben ruim baan gemaakt voor een veelzijdigheid aan cateringmogelijkheden.

Van mens naar voorwerp
Toch zijn er ook hardnekkige oude gebruiken die, met een beetje meer aandacht en gevoel, een stuk beter zouden passen in de nieuwe persoonlijke manier van afscheid nemen. Neem het spreken over ‘de kist’. Bij het vormgeven van een uitvaart merk ik vaak op dat er wordt gesproken over de overledene alsof hij een voorwerp is.  ‘Staat de kist al in de aula?’, wordt er gezegd. Of: ‘Rijden of dragen we de kist naar het graf?’ De overledene lijkt daarmee een transformatie te zijn ondergaan van mens naar voorwerp.

Hoewel iedereen zal begrijpen dat deze transformatie plaatsvindt in het onderbewuste van de nabestaanden, ligt juist hier een belangrijke taak voor de uitvaartbegeleidster. Ik attendeer de familie erop, want juist door een persoon tot voorwerp te maken, gaan we voorbij aan het unieke bestaan en aan alles wat diegene heeft bijgedragen aan onze wereld. Voor een persoonlijke uitvaart is naast aandacht voor het vormgeven dan ook vooral aandacht nodig voor het leven zelf.